Samorządy lokalne zwróciły się do mnie z prośbą o zmianę obowiązujących przepisów prawa dotyczących
Samorządy lokalne zwróciły się do mnie z prośbą o zmianę obowiązujących przepisów prawa dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Zasady przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostały uregulowane przepisami ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (DzU z 2001 r. nr 120, poz. 1299). Jednakże dotychczasowa praktyka wskazuje na pewne jej niedociągnięcia i ograniczone możliwości stosowania. Dotyczą one szczególnie przypadków osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej jako w prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu.
W sytuacjach, w których wykupiona została część lokali wraz z przynależnym im udziałem w prawie użytkowania wieczystego, zamiana tego prawa w prawo własności możliwa jest, jeżeli spełnione są łącznie następujące warunki:
1) wniosek o przekształcenie złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2002 r., w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 Kodeksu cywilnego,
2) prawo współużytkowania wieczystego dla tych wszystkich osób zostało ustanowione przed 31 października 1998 r.,
3) wszystkie osoby będące współużytkownikami wieczystymi są osobami fizycznymi.
Tak określone warunki w znaczny sposób ograniczają możliwość stosowania omawianej ustawy w przypadku współużytkowania. Szczególnie ograniczający możliwość stosowania jest zapis dotyczący terminu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Jeżeli zatem wśród aktualnych właścicieli wykupionych lokali chociażby jeden z nich wykupił lokal po dniu 30 października 1998 r., to przekształcenie istniejącego prawa użytkowania wieczystego we własność, przysługującego w udziałach właścicielowi lokalu, nie jest prawnie dopuszczalne.
W celu zwiększenia zainteresowania oraz umożliwienia przekształcenia właścicielom lokali mniej zamożnym samorządy lokalne, korzystając z delegacji zawartej w art. 4 i 4a ust. 3 cytowanej ustawy, podejmują uchwały w sprawie udzielenia bonifikaty od opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przeznaczonych lub wykorzystywanych na cele mieszkaniowe.
Obecne rozwiązania prawne w ograniczonym stopniu pozwalają na zmianę prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych. Przeprowadzona w oparciu o złożone wnioski analiza pozwala stwierdzić, że nawet bardzo korzystne warunki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie przyniosły spodziewanych skutków. Bardzo często występuje brak wymaganej jednomyślności właścicieli lokali co do zmiany formy władania gruntu, lecz największą przeszkodą jest warunek terminu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
Problem ten dotyczy dużej grupy społeczności i spotyka się z dużym zainteresowaniem mieszkańców samorządów lokalnych, a więc wymaga rozwiązania systemowego. Mając na uwadze powyższe, proponuję zmianę zapisu ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności dotyczącego terminu ustanowienia tego prawa oraz terminu składania wniosków przez osoby uprawnione. Proponuję nieokreślanie w ogóle terminu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, wówczas ustawa dotyczyłaby współużytkowników wieczystych, którzy nabyli to prawo przed dniem złożenia przez nich wniosków. Termin ten wynikałby z daty składania wniosków, który proponuję przedłużyć tylko o 1 rok, tj. do dnia 31 grudnia 2003 r.
Mając świadomość, że ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności jest aktem o charakterze przejściowym jak wszystkie ustawy uwłaszczeniowe, proponuję rozszerzenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez umożliwienie stosowania bonifikat także w przypadku sprzedaży udziału w gruncie na rzecz jego użytkownika wieczystego.
Proszę pana ministra o odpowiedź na pytanie: Czy kierowany przez pana resort rozważa możliwość zmiany obowiązujących przepisów prawnych w kierunku zlikwidowania zróżnicowanej sytuacji prawnej osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako w prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu?
Z poważaniem
Poseł Grażyna Ciemniak
Bydgoszcz, dnia 11 października 2002 r.