Szanowny Panie Ministrze! Karta Atlantycka - 14.VIII.1941 r. Prezydent USA Roosevelt i Premier Wielkiej
Szanowny Panie Ministrze!
Karta Atlantycka - 14.VIII.1941 r.
Prezydent USA Roosevelt i Premier Wielkiej Brytanii - Churchill w Karcie Atlantyckiej zapowiedzieli suwerenne prawa wszystkich narodów i zapewnienie im możliwości demokratycznego rozwoju. Wzywali do powojennej współpracy wszystkich państw na zasadzie równości i odcięcie się od zamiarów terytorialnych.
W kilka tygodni później Związek Radziecki przystąpił do Karty Atlantyckiej, zobowiązując się do przestrzegania jej zasad.
Było to pierwsze zainteresowanie się mocarstw sytuacją powojenną państw.
Konferencja w Teheranie - 28.XI - 1.XII.1943 r.
Stalin, Roosevelt, Churchill - ˝Wielka Trójka˝ w Teheranie, stolicy Persji uzgadniali współdziałanie w dalszym prowadzeniu wojny.
W sprawie polskiej prezydent USA Roosevelt i premier Wielkiej Brytanii Churchill wstępnie zaakceptowali żądania Stalina, aby granica między Polską a ZSRR była wytyczona wzdłuż linii Curzona.
Jednocześnie zdecydowano o przesunięciu kosztem Niemiec zachodniej i północnej granicy Polski.
Przedstawiciela Polski tam nie było.
Roosevelt i Churchill przychylili się do sugestii Stalina o przesunięciu Polski na zachód i oparciu jej granicy wschodniej z ZSRR w zasadzie na linii uzgodnionej jako linia demarkacyjna przez Mołotowa i Ribbentropa w przededniu agresji w 1939 r. Za to zachodnia granica miała sięgać Odry i Nysy, z szerszym niż przed wojną dostępem do Morza Bałtyckiego, z włączeniem do Polski Szczecina i Gdańska.
Zgodzono się też ze Stalinem, że przyszłe państwo polskie musi pozostawać ˝w przyjaznych stosunkach˝ ze swym wschodnim sąsiadem, co w praktyce oznaczać mogło tylko całkowitą zależność tego państwa od Kremla.
W Teheranie po raz pierwszy, chociaż w sposób jeszcze niezupełnie konkretny, podzielono powojenną Europę na strefy wpływów. Pozostawiono Stalinowi wolną rękę w Polsce, Rumunii, Bułgarii i na Węgrzech oraz w państwach bałtyckich. Ignorowano tym samym prawo tych państw do suwerenności.
Oddano mu połowę Prus Wschodnich i poczyniono obietnice przyznania japońskich Wysp Kurylskich. Była to cena za radziecką obietnicę przyłączenia się do wojny przeciwko Japonii po zwycięstwie nad III Rzeszą.
Decyzje te miały charakter ustnych uzgodnień i na wniosek prezydenta Roosevelta miały pozostać tajemnicą umawiających się stron.
Bez Polaków Sprzymierzeńcy Polski decydowali o polskich sprawach.
Konferencja w Jałcie - 4 - 11.II.1945 r.
˝Wielka Trójka˝, a właściwie konferencja ˝Dwóch i Pół˝ w Jałcie na Krymie rozpatrywała cały szereg problemów, które już omówiono w Teheranie. W Jałcie miały one przybrać formę uchwał.
Spośród problemów europejskich najwięcej czasu zabrała uczestnikom konferencji sprawa polska. Bez większych kontrowersji zgodzono się na zaproponowaną przez Stalina wschodnią granicę Polski mającą przebiegać wzdłuż ˝linii Curzona˝, czyli w istocie wzdłuż nieco tylko zmodyfikowanej linii Ribbentrop - Mołotow z przesunięciem 5-8 km na korzyść Polski.
Polska powinna otrzymać znacznie większe terytoria na zachodzie i północy. Stalin zataił przy tym, że już w lipcu 1944 r. podpisał w Moskwie tajne porozumienie z PKWN, określające przebieg granic.
Uczestnicy konferencji ustalili połączenie w Polsce przekształconego z PKWN Rządu Tymczasowego, uznawanego przez Moskwę, z polskim rządem w Londynie, uznanym przez wszystkie rządy sojusznicze na Zachodzie.
Nowy rząd miał nazywać się Polski Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej. Mocarstwa zachodnie myślały, że osiągnęły najkorzystniejsze z możliwych rozwiązań. Było to jednak uzależnienie losów państwa polskiego od Stalina. Rząd w Londynie uznał uchwały jałtańskie jako nieobowiązujące.
27.III.1945 r. 16 przywódców Polski Podziemnej stawiło się w Pruszkowie do rozmów z gen. Sierowem. Do żadnych rozmów nie doszło.
Na przybywających Polaków oczekiwali funkcjonariusze NKWD, którzy odwieźli ich na wojskowe lotnisko w pobliżu Warszawy. Wkrótce wszyscy znaleźli się w celach Łubianki w Moskwie.
W kilka miesięcy później odbył się proces jako oskarżonych o organizowanie aktów dywersji na tyłach Armii Czerwonej.
W Jałcie w trakcie obrad zamierzano też ustalić dalsze środki dla najszybszego zakończenia wojny, podjąć decyzje w sprawie struktury i zakresu działania Organizacji Narodów Zjednoczonych, która miała zastąpić Ligę Narodów.
Skonkretyzowano koncepcję podziału Niemiec na strefy okupacji, a w Europie na strefy wpływów. W Niemczech ze strefy brytyjskiej i amerykańskiej wydzielona zostanie dodatkowo francuska strefa okupacyjna. Naczelni dowódcy wojsk okupacyjnych czterech państw: ZSRR, USA, Wielkiej Brytanii i Francji mieli stworzyć Radę Kontrolną z siedzibą w Berlinie.
Stalin zobowiązał się w Jałcie, że w zamian za koncepcje na Dalekim Wschodzie przystąpi do wojny przeciwko Japonii w dwa - trzy miesiące po zakończeniu wojny w Europie.
W podobny sposób jak Polskę potraktowano też w Jałcie Jugosławię.
Konferencja w Poczdamie - 17.VII. - 2.VIII.1945 r.
USA - prezydent Harry Truman
Wielka Brytania - premier Churchill, a później Attlee
ZSRR - Józef Stalin
Ustalono granice zachodnią i północną Polski. Podjęto decyzję o wysiedleniu Niemców z Polski, Czechosłowacji i Węgier do stref okupacyjnych w Niemczech.
Polacy zza Buga zostali przesiedleni na ziemie odzyskane na zachodzie i północy.
Polska odzyskała terytorium Wolnego Miasta Gdańska, Warmię i Mazury oraz terytoria położone na wschód od linii Świnoujścia i Szczecina. Zachodnią granicę Polski stanowiła Odra i Nysa Łużycka.
Problem granic Polski po II wojnie światowej był ustalony na konferencjach - wstępnie na konferencji w Teheranie i ostatecznie na konferencji w Jałcie.
Po zakończeniu wojny postanowienia jałtańskie zostały zatwierdzone na konferencji w Poczdamie.
Granice te miały przebiegać na wschodzie wzdłuż linii Curzona, a na zachodzie wzdłuż Odry i Nysy Łużyckiej. Była to propozycja Stalina, którą zaakceptowały USA i Wielka Brytania.
Na konferencji w Poczdamie omawiano też sprawę kontynuowania wojny na Dalekim Wschodzie jako warunek przystąpienia ZSRR do wojny z Japonią, jaki stawiał Stalin. Omówiono postanowienia dotyczące Niemiec po ich bezwarunkowej kapitulacji.
Ustalono, że terytorium Niemiec będzie podzielone na strefy okupacyjne: radziecką, amerykańską, brytyjską i francuską.
Także stolica Niemiec - Berlin miała być podzielona na 4 strefy okupacyjne. Decyzje te były traktowane wówczas jako przejściowe. Władze okupacyjne miały dopilnować procesu demilitaryzacji i denazyfikacji Niemiec.
Przywódcy nazistowscy III Rzeszy mieli odpowiadać za zbrodnie wojenne przed Trybunałem Międzynarodowym.
Później już 7.IX.1949 r. mocarstwa zachodnie wyraziły zgodę na przekształcenie Trizonii w suwerenne państwo RFN, a w 1954 r. przyjęły RFN do NATO.
Z radzieckiej strefy okupacyjnej utworzono 7.X.1949 r. za zgodą ZSRR - NRD. W sierpniu 1961 r. zbudowano w Berlinie ˝mur berliński˝ oddzielający NRD od RFN. W 1990 r. NRD i RFN zjednoczyły się.
Mocarstwa zwycięskie zgodziły się na to. Runął ˝mur berliński˝. Pierwszym kanclerzem zjednoczonych Niemiec został Helmut Kohl, a stolicą Berlin.
ZSRR miał po wojnie państwa bałtyckie jako swoje republiki, okupował Mandżurię i północną część Korei, włączył do swojego państwa Wyspy Kurylskie i południową część Sachalinu.
USA okupowały południową część Korei do 38 równoleżnika.
Aktualnie państwa są niepodległe, a Związek Radziecki przekształcił się w Rosję. Państwom Europy Zachodniej po II wojnie światowej udzieliły pomocy finansowej i gospodarczej Stany Zjednoczone w ramach planu Marshalla. Szczególnie dużą pomoc udzielono RFN. RFN otrzymała w ramach planu Marshalla kwotę równoważną 70 mld dolarów, a w 1953 r. anulowano 70% przedwojennych długów Niemiec. To pomogło państwom zachodnim szybko się rozwijać pomimo zniszczeń wojennych.
Wobec powyższego pytam:
1. W Jałcie na Krymie 4-11.II.1945 r. Wielka Trójka decydowała o nas bez nas, pytam kiedy oryginalne dokumenty - wszystkie uchwały z tej konferencji pozna Polska?
2. Kto jest w posiadaniu protokołu dotyczącego spraw Polski z konferencji w Poczdamie pod Berlinem z 17.VII.-2.VIII.1945 r.?
3. Czy ZSRR wypłacił Polsce zgodnie z postanowieniem poczdamskim Józefa Stalina 15% ze swojego odszkodowania?
Z poważaniem
Poseł Maria Zbyrowska
Warszawa, dnia 5 czerwca 2003 r.