Po zapoznaniu się z treścią przedstawionego do konsultacji społecznych rządowego projektu ustawy o restrukturyzacji
Po zapoznaniu się z treścią przedstawionego do konsultacji społecznych rządowego projektu ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 oraz o zmianie niektórych ustaw, z uwagi na moje wątpliwości, odnośnie do niektórych jej zapisów, proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi, czy zapewniają one rozwiązanie przedmiotowego problemu.
Sprawa dotyczy braku możliwości zaspokojenia przez pracodawców górniczych, głównie w obszarze likwidacji, świadczeń wynikających z Zakładowych Układów Zbiorowych Pracy, przysługujących pracownikom korzystającym z urlopów górniczych na podstawie ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego do funkcjonowania w warunkach gospodarki rynkowej oraz szczególnych uprawnieniach i zadaniach gmin górniczych.
W rozdziale 7 projektu ustawy ˝Źródła i zasady finansowania reformy górnictwa węgla kamiennego˝ - art. 31 ust. 1 pkt 5 brzmi:
˝W każdym roku budżetowym Rada Ministrów, na wniosek ministra właściwego do spraw gospodarki w projekcie ustawy budżetowej określi dotacje na finansowanie... kosztów restrukturyzacji zatrudnienia i roszczeń pracowniczych...˝
Nasuwa się pytanie, czy pod terminem ˝roszczeń pracowniczych˝ należy rozumieć roszczenia, które są numeratywnie nazwane w pkt. 5b) i 5c) tj.:
5b) renty wyrównawcze od kopalń całkowicie likwidowanych,
5c) deputaty węglowe dla emerytów i rencistów z kopalń całkowicie likwidowanych,
czy też pojęcie ˝roszczeń pracowniczych˝ jest pojęciem szerszym, obejmującym zarówno te jednoznacznie określone w projekcie, jak również roszczenia pracownicze dotychczas finansowane ze środków własnych przedsiębiorstw, wynikające z Zakładowych Układów Zbiorowych Pracy, Kodeksu Pracy i innych przepisów, takie jak:
- odprawy emerytalne dla pracowników po zakończonych urlopach górniczych,
- nagrody jubileuszowe dla pracowników przebywających na urlopach górniczych, a także nagrody jubileuszowe dla pracowników po zakończonym urlopie górniczym, którym do nabywania prawa do nagrody brakuje mniej niż 12 miesięcy, licząc od dnia rozwiązania umowy o pracę, wraz z odsetkami,
- nagrody z okazji Dnia Górnika i dodatkowa nagroda roczna, tzw. 14 pensja,
- ekwiwalent na zakup pomocy szkolnych, ekwiwalent barbórkowy, bilety z KG,
- odprawy pieniężne należne pracownikom z tytułu rozwiązania stosunków pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy,
- odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.
Moja wątpliwość w tym temacie wynika z faktu, iż w tablicy ˝Zweryfikowane do możliwości budżetowych nakłady na realizację działań związanych z restrukturyzacją górnictwa węgla kamiennego i łagodzenia skutków w regionie˝, stanowiącej załącznik do uzasadnienia projektu, w pozycji 1.3. ˝Przejęcie skutków przeniesionych restrukturyzacji zatrudnienia z lat 1998-2002 oraz roszczeń pracowniczych dotychczas finansowanych ze środków spółek węglowych i spółek restrukturyzacji kopalń˝ widnieje pozycja 1.3.2. ˝Roszczenia pracownicze˝, gdzie w ppkt. 1.3.2.3. wymieniono inne świadczenia wynikające z UZP i Kodeksu Pracy i zwrot pożyczki z FP i FGŚP. Zwrot ten nie ma bezpośredniego przełożenia na zapis w art. 31 ust. 1 pkt 5 projektu ustawy!
Moim zdaniem, w art. 31 ust. 1 w pkt 5 powinien znaleźć się podpunkt e) w brzmieniu: ˝do 31 grudnia 2006 r. - innych świadczeń wynikających z UZP, Kodeksu Pracy i innych przepisów˝
Pragnę podkreślić, iż złożenie przeze mnie niniejszej interpelacji wynika ze świadomości wagi problemów społecznych województwa śląskiego. Będąc posłem ziemi śląskiej, nie mogę nie zauważyć, iż degradacja społeczna, patologie i powstanie sfery bezrobocia strukturalnego zaistniałe i eskalujące się w ostatnich latach spowodowane są między innymi likwidacją kopalń. W tym kontekście istotnym jest, aby skutki procesu restrukturyzacji górnictwa były w sposób maksymalny łagodzone.
Zwracam uwagę, iż problem dotyczy regionu, w którym żyje prawie 5 milionów naszych obywateli. Koncentracja problemów społecznych w tak wielkim skupisku ludzkim, jakim jest aglomeracja śląska, wymaga szczególnej uwagi i skrupulatnego wykorzystania wszystkich możliwości do złagodzenia ich skutków.
Powyższy problem w części dotyczącej łagodzenia skutków reformy górnictwa dotyczy nie tylko pracowników kopalń czynnych i likwidowanych, ale również całej sfery ogólnogórniczej, zatrudniającej tysiące pracowników. Pokrycie z budżetu państwa roszczeń pracowniczych, dotyczących pracowników objętych restrukturyzacją górnictwa, jest w chwili obecnej kwestią prawną. Wynika to z z podstawowego obowiązku wywiązywania się z podjętych zobowiązań i decyzji. Dodatkowo w tym przypadku należy rozpatrzyć aspekt moralny problemu i kwestię zaufania obywateli do instytucji Państwa prawa.
Nadmieniam, iż w swojej pracy parlamentarnej spotkałem się wielokrotnie z wnioskami obywateli o interwencje w sprawie uregulowania należnych im świadczeń. Problem ten narasta i może stać się źródłem niepokojów społecznych, co w sposób negatywny wpłynie na realizację nowego programu reformy górnictwa węgla kamiennego.
W związku z powyższym zapytuję Pana Ministra:
Czy rząd zamierza zamieścić rozwiązania prawne w opracowywanym rządowym projekcie ustawy o restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006 w taki sposób, aby budżet państwa sfinansował uprawnienia ustawowe przysługujące pracownikom korzystającym z urlopów górniczych na podstawie ustawy z 26.11.1998 r. o dostosowaniu górnictwa węgla kamiennego... wobec pracodawców górniczych, głównie w obszarze likwidacji?
Na jaką kwotę rząd szacuje skutki finansowe dla budżetu przyjęcia takiego rozwiązania w rządowym projekcie ustawy?
Z poważaniem
Poseł Jerzy Polaczek
Piekary Śląskie, dnia 4 sierpnia 2003 r.